1-topshiriq
Matnlardagi maqollarni aniqlab, oddiy gaplar bilan almashtiring.
I
– Oʻrtoq direktor, menga tuhmat qilyaptilar. Sakkiz yildan beri shu idorada ishlayman. Shu sakkiz yil ichida uch direktor oʻzgardi. Hammasi bilan juda totuv ishladik, birortasi menga na ogohlantirish, na vigovor bergan! Odamning olasi ichida boʻladi, deb shuni aytishgan-da. Direktorga qilgan yordamlarimning birortasini boshqa odamga qilganimda, itining tuvagi oltindan boʻlib ketar edi. Bu kishi yaxshiligimni bilmayaptilar. Uyalish kerak, oʻrtoq direktor, menday, musichaday beozor kishini ranjitgani qanday koʻnglingiz boʻldi?
II
Ha, endi aqlim kirgan, endi hamma narsaga tushungan edim. Muhabbat – muqaddas tuygʻu. U soflikni talab etadi. Muqaddas mening oʻzimni ham, sevgimni ham tark etib, koʻzimni ochgan edi. Xalqning «Insofli odam oshini yer, insofsiz – boshini» degan maqolida mujassamlangan hayotning eng ulugʻ qonunlaridan biri menga oʻzining shafqatsiz, lekin adolatli kuchini koʻrsatgan edi.
III
Egachisining begʻam, beparvo oʻgʻliga qilgan bunday beozor muomalasini hazm qilolmagan Lazokatxon:
– Kasalni yashirsang, isitmasi oshkor qiladi. Toʻgʻrisini aytavermaysizmi, egachi! – deb zarda qildi. Keyin Oʻktamga yuzlandi:
– Salgina tobi qochganmas. Oldindan silqovlanib yurardi onang. Endi rasmona kasal boʻpti. Bod. Xafaqon. Ha, bu kasallari oldindan bezovta qilib yurganini bilmasmiding? Ona rozi – xudo rozi. Shu yarimjon onani yolgʻiz tashlab ketishni qanday vijdonlaring qabul qildi-ya?! Borib turgan oqibatsizlik emasmi bu?!
IV
«Kimga aza, kimga toʻy? Bularning gapiga oʻlaymi, qolaymi, tavba. Shanbada bichma, jumada koʻchma, derdi onam. Sichqonning ini ming tanga boʻlmaydimi menga desa». Shu xayolda jahli chiqib oʻtirgan edi, eshik ochildi. Ichkari kirgan Latifjon koʻzlarini uqalab, ancha jim turdi. Keyin:
– Shu, shu... volidamiz... haligiday... bandalikni bajo qildilar yangitda, – dedi sekin. – Omonatini topshirdi.